Bilim Felsefesi ve Sosyolojisi Anabilim Dalı, bilim tarihi meselelerinin, felsefî ve sosyolojik çerçevede, disiplinler arası ve karşılaştırmalı bir bakış açısıyla incelenmesini konu edinir. Buradaki amaç, bilimsel bilginin mahiyetine ve toplumdaki yansımalarına dair yaklaşımları değerlendirmek için geçmişten günümüze uzanan tarihsel serüven içerisinde felsefî ve sosyolojik bakış açılarını birleştirmektir.
Bilim tarihine konu olan farklı alanların felsefe ve sosyoloji disiplinleriyle kesişim noktalarını mercek altına almak; ‘bilimsellik’ ölçütünün tabulaştırıldığı çağımızda bilimin toplum için aslında ne anlama geldiğini irdelemek; bilimsel gelişmelerin temelinde yatan düşünce sistemlerini ahlâkî, siyasî ve sosyo-kültürel değer yargıları bağlamında incelemek anabilim dalının hedefleri arasındadır. Kısaca, bilim felsefesi bilimlerin dâhilî epistemolojisini araştırırken, bilim sosyolojisi bilimin sosyo-politik epistemolojisini dikkate alır; tarihî ve sistematik çözümlemelerinde her ikisini birlikte göz önünde bulundurur.
Bu hedefler doğrultusunda Bilim Felsefesi ve Sosyolojisi Anabilim Dalı bünyesinde aşağıdaki araştırma istikametlerini önceleyen lisansüstü programların ve ulusal/uluslararası projelerin gerçekleştirilmesi öngörülmektedir:
- Bilim ve felsefe alanlarının karşılıklı ilişkisi;
- Bilimin ve bilimsel faaliyetlerin mahiyetine ilişkin felsefi yaklaşımlar geliştiren düşünür ve ekoller;
- Bilimsel düşüncenin psikolojik boyutları ve davranışa aktarılma hali;
- Farklı entelektüel yönelimlerle geliştirilen bilim tasniflerinin kavram, yöntem ve literatür dağarcığı;
- “Bilimsel bilgi”nin ölçütünü belirlemek için geliştirilen teoriler;
- Bilimsel çalışmalardaki doğruluk ve geçerlilik kriterlerinin mevcut toplumsal normlarla etkileşimi;
- Bilimsel bilginin üretilmesi, depolanması ve iletilmesi ile sosyo-kültürel etkileşim ağının kurulması;
- Bilim eğitiminin ve bilimsel çalışmaların teorik veya uygulamalı olarak gerçekleştirildiği kurumlar;
- Bilim-değer ilişkisi bağlamında bilimsel çalışmaların etik ve politik boyutları;
- Bilimin kültürel, sanatsal, sosyal, politik ve kurumsal faktörlerle etkileşimi.
Bilim Felsefesi ve Sosyolojisi Anabilim Dalı bünyesinde bu ve benzeri istikametlerde gerçekleştirilecek çalışmalar, belirli bir alan ve dönemle sınırlandırılmaması, farklı bilim dallarının (doğa bilimleri, matematik bilimler vb.), dönemlerin (modern öncesi, modern vb.) ve bakış açılarının (pozitivist, eleştirel, yorumcu vb.) kuşatılması öngörülmektedir.
Bilim Felsefesi ve Sosyolojisi lisansüstü programından mezun olacak öğrencinin kazanacağı yetkinlikler şöyledir:
- Alanına ait bilimsel çalışmaları yorumlar ve özgün bir bakış açısıyla değerlendirir,
- Alanındaki çağdaş akademik yaklaşımları ve yöntemleri kullanır ve yeniden yorumlar,
- Alanına ait bilimsel çalışmaları derinlemesine yorumlar, analiz eder, sentezler ve eleştirel bir şekilde değerlendirir,
- Alanı ile ilişkili özgün bir araştırmayı tasarlar ve yürütür,
- Güncel ve toplumsal problemleri sistematik bir şekilde yorumlar ve çözümler,
- Alanında uzmanlık gerektiren çalışmaları bağımsız olarak yürütür,
- Alana ait edindiği bilgileri, bilimsel ve sosyal değişimleri dikkate alarak yorumlayıp sorgular,
- Alanıyla ilgili ve diğer disiplinlerdeki gelişmeleri izleyebilecek üstün bir bilimsel okuryazarlık yeterliliğine sahiptir,
- Alanı ile ilgili ulusal ve uluslararası yayınlar yapar ve projelere katılır,
- Toplumsal sorunların çözümlerinde aktif rol oynar,
- Akademik ilgi alanlarıyla ilişkili akademik ve mesleki kurum ve kuruluşların bilimsel faaliyetlerini takip eder, aktif katılım ve katkıda bulunur.