Uluslararası Bilimsel Aletler Komisyonu (SIC, the Scientific Instrument Commission) tarafından düzenlenen ve bilimsel aletlerin korunması, incelenmesi ve sergilenmesine yönelik uluslararası çalışmaları bir araya getirmeyi amaçlayan 45. Uluslararası Bilimsel Alet Sempozyumu (The Scientific Instrument Symposium), 7-11 Eylül 2026 tarihleri arasında İsviçre’nin Neuchâtel ve La Chaux-de-Fonds şehirlerinde gerçekleştirildi.
Sempoyzumda, Teknoloji Tarihi Anabilim Dalı Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Taha Yasin Arslan Less is More: A 14th-Century Attempt at Universalizing the Astrolabe (Az Daha Fazladır: Usturlabı Evrenselleştirmede 14. Yüzyıldan Bir Teşebbüs), Doğa Bilimleri Tarihi Anabilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Sena Aydın, Al-Fārisī’s Tanqīḥ al-Manāẓir as a Treatise on Experimental Optics (Deneysel Optik Üzerine Bir Eser Olarak Fârisî’nin Tenkîhu’l-Menâzır’ı), Teknoloji Tarihi Anabilim Dalı Arş. Gör. Afra Akyol, Pushing the Boundaries of Latitude Plates: The Universal Potential of Planispheric Astrolabes (Enlem Levhalarının Sınırlarını Aşmak: Düzlemsel Usturlapların Evrensel Potansiyeli), Teknoloji Tarihi Anabilim Dalı Arş. Gör. Beyzanur Topçuoğlu, When a Sundial Travels: Adapting a 13th-Century Cairo Cylindrical Sundial for Istanbul (Bir Güneş Saati Seyahat Ettiğinde: 13. Yüzyıl Kahire Silindir Güneş Saatinin İstanbul’a Uyarlanması) başlıklı bildirilerini sundular.
Dr. Öğr. Üyesi Taha Yasin Arslan’ın, “Less is More: A 14th-Century Attempt at Universalizing the Astrolabe” (Az Daha Fazladır: Usturlabı Evrenselleştirmede 14. Yüzyıldan Bir Teşebbüs) başlıklı bildirisinde İslam medeniyetinin yetiştirdiği önde gelen astronomlardan İbnu’ş-Şâtır’ın tasarladığı aletu’l-câmiʿa isimli eserin özellikleri ve bilim aletleri tarihindeki önemi ele alındı. Daha önce geliştirilen birçok farklı aletin bu yeni tasarımda nasıl buluşturulduğu vurgulandı.
Dr. Öğr. Üyesi Sena Aydın’ın, “Al-Fārisī’s Tanqīḥ al-Manāẓir as a Treatise on Experimental Optics” (Deneysel Optik Üzerine Bir Eser Olarak Fârisî’nin Tenkîhu’l-Menâzır’ı) başlıklı bildirisinde Tenkîhu’l-Menâzır’da ele alınan konular ve yer verilen deneyler kısaca incelendi, eserin Osmanlı dünyasındaki etkisi ana hatlarıyla ortaya konuldu ve replikaları üretilen deney düzeneklerinden örnekler sunuldu.
Arş. Gör. Afra Akyol’un, “Pushing the Boundaries of Latitude Plates: The Universal Potential of Planispheric Astrolabes” (Enlem Levhalarının Sınırlarını Aşmak: Düzlemsel Usturlapların Evrensel Potansiyeli) başlıklı bildirisinde, düzlemsel usturlapların, mevcut enlem levhaları dışındaki enlemlerde kullanım imkanlarından bahsedildi. Yöntemlerin uygulanabilirliği ise Neuchâtel şehrinin 47° enlemi özelinde örneklendirildi.
Arş. Gör. Beyzanur Topçuoğlu’nun, “When a Sundial Travels: Adapting a 13th-Century Cairo Cylindrical Sundial for Istanbul” (Bir Güneş Saati Seyahat Ettiğinde: 13. Yüzyıl Kahire Silindir Güneş Saatinin İstanbul’a Uyarlanması) başlıklı bildirisinde, Hasan b. Ali el-Merrâkuşî’nin 13. yüzyılda silindir güneş saatlerinin imali üzerine telif ettiği risaledeki yöntemler ve matematiksel değerlerin hassasiyeti değerlendirildi. Ardından, bu metinden yola çıkarak risaledeki bilgiler doğrultusunda Dr. Arslan tarafından 2026 yılı İstanbul şartlarına uygun olarak imal edilen yeni silindir güneş saati tanıtıldı. Tasarım ve üretim sürecinde teoride yer almayıp pratikte karşılaşılan problemler aktarıldı. Sunum, hazırlanan bu aletle gerçekleştirilen gözlemlerin ve saat hesaplamalarının paylaşılmasıyla sona erdi.