500. Doğum Yıldönümünde Takiyyuddîn Râsıd: On Altıncı Yüzyıl Akdeniz Havzasında Matematik Bilimleri ve Teknoloji
2-4 Aralık 2026
On altıncı yüzyıl, matematik bilimleri ve teknoloji tarihinde kırılma noktası sayılabilecek dönemlerden biridir. Kozmoloji doktrinlerindeki paradigma değişimlerinden matematiksel hassasiyetin gelişimine, metrolojinin yükselişinden takvim reformlarına ve dahi İslam coğrafyasıyla Avrupa arasında farklı bir ivme kazanan bilgi dolaşımının izlerine kadar birçok alandaki gelişmenin oluşumunu ya da sonuçlarını bu yüzyılda görürüz. Bu süreçte matematik bilimlerin ve teknolojinin -yeterli destek ve nispeten serbest çalışma ortamı bulabilen- son derece yetkin bilginlerin elinde gelişip zenginleştiğini söylemek mümkündür. Kültürler ve coğrafyalar arası bilgin hareketliliği de bu dönemde yeni bir boyuta evrilmiştir. Hak ettiği düzeyde araştırılmamış olsa da bu dönemde Akdeniz havzasında canlı bir müzakere ortamının olduğu ve bilginler arasında potansiyel ilmî iş birliklerinin gerçekleştirildiği yazılı kaynaklardan anlaşılır. Osmanlı ülkesinde bu çerçevede öne çıkan en önemli isimlerden biri Takiyyuddîn Râsıd’dır. Takiyyuddîn, bilimin birçok farklı alanında –özellikle matematik, hendese, astronomi, bilim aletleri ve optikte– kapsamlı çalışmalar yapmış bir hezârfendir. Hem teorik konulardaki görüşleri hem uygulama alanlarındaki icatları, onu araştırdığı alanın öncülerinden biri haline getirmiştir. Onunla ilgili en dikkat çekici hususlardan biri, bilimsel bilginin dolaşımının izlerinin eserlerinde ve icatlarında görülebilmesidir.
2026 yılında bu önemli bilgini, beş yüzüncü doğum yıldönümünde akademik bir buluşma ile gündeme taşıyoruz. Takiyyuddîn’in çalışmalarına ilişkin yeni ve özgün araştırmaların ortaya konmasına vesile olacak bu sempozyum, aynı zamanda on altıncı yüzyıl Akdeniz havzasındaki kültürel ve ilmi bağlamın daha derinlikli olarak ortaya çıkarılmasını da hedefliyor.
Konu Başlıkları
On altıncı yüzyılda matematik bilimleri ve teknoloji tarihinin hem Osmanlı ülkesi hem de Avrupa’daki serüvenini bir bütün olarak ele almayı planlayan sempozyuma aşağıdaki konular etrafında başvurular kabul edilecektir.
- Takiyyuddîn Râsıd’ın Entelektüel Biyografisi
- Takiyyuddîn Râsıd’ın Eserleri
- Aritmetik
- Cebir
- Sayılar Teorisi
- Mesaha
- Teorik Astronomi
- Zîc Geleneği
- Pratik Astronomi
- Takvimler
- Astronomi Aletleri
- Teorik Mekanik
- Hendese (Hiyel Geleneği)
- Metroloji
- Askeri Teknoloji
- Coğrafya
- Haritacılık
- Optik
- Bilim Felsefesi
- Bilimsel Bilginin Dolaşımı
- Bilim Kurumları
Başvuru
Başvuru formuna ulaşmak için tıklayınız.