İSAM Tematik Ansiklopediler Projesi Kapsamında:
Klasik İslam Bilim Tarihi Ansiklopedisi
Enstitümüz, İSAM (İslam Araştırmaları Merkezi) ile önemli bir projeyi hayata geçiriyor. İSAM, 2016 yılında 33 yıllık titiz bir çalışmanın ürünü olan ve Türkiye'nin en büyük ansiklopedi projesi sayılan Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisini okuyucularına sunarak çok önemli bir projeyi tamamlamıştı. Günümüzde yaşanan hızlı değişimler ile yeni araştırmaların ve yayınların ortaya koyduğu bilgi ve bulguları göz önünde bulundurarak, TDV İslâm Ansiklopedisinin içeriğini doğru ve güncel tutmaya özen gösteren İSAM, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Bilim Tarihi Enstitüsü ile gerçekleştirdiği işbirliği çerçevesinde, bu doğrultudaki çalışmalarına devam ediyor. Ansiklopediyi her alanda anlamlı ve bütüncül bir zenginlikle sunma ve günümüz ihtiyaçlarına göre sürekli güncelleme hedefi çerçevesinde, ortaya çıkan yeni soru ve sorunlara odaklanan, geleneksel İslamî bilim dalları ile modern sosyal bilimleri kapsayan tematik ansiklopediler (ihtisas ansiklopedileri) projesi geliştirildi. Bu büyük projenin alt dallarından biri de Klasik İslam Bilim Tarihi Ansiklopedisi’nin hazırlanmasını konu edinmektedir.
Bu ansiklopedinin yazımını İstanbul Medeniyet Üniversitesi Bilim Tarihi Enstitüsü üstlenmiş olup, projenin yürütücülüğünü de Enstitümüz sağlamaktadır. Yayın süreci ise İSAM tarafından gerçekleştirilecektir.
Klasik İslam Bilim Tarihi Ansiklopedisi, İslam temeddününde, klasik dönemde, evreni idrak için geliştirilmiş nazarî, amelî ve tatbikî yöntemli bilgi dizgelerini, kişi, eser, konu, kavram, nesne (obje/âlet) ve kurum bileşenleriyle, anakronik ve whiggist yaklaşımlardan uzak bir biçimde, bir bütün olarak ele almayı amaçlıyor. Bunun için öncelikle, şimdiye değin, özellikle şarkiyatçılar tarafından İslam bilim tarihi için ileri sürülenlerin ötesinde yeni bir dönemlendirmeyi esas alır. Yine, günümüze kadar büyük oranda, Ortaçağ Avrupa’sına ve Yeniçağ’da Batı Avrupa’da ortaya çıkan yeni bilme tarzına etkisi oranında ele alınan İslam bilim tarihini, kendi coğrafyası ve tarihî bağlamı içinde, bütüncül bir tarzda incelemeyi hedefler. Bu çerçevede İslam temeddününde teşekkül eden bilimsel çalışmalara etki eden geleneklere ve temsilcilerine yer verdiği gibi, İslam bilim geleneklerini Çin, Hint ve Avrupa gibi coğrafyalarda temsil eden isimleri, eserleri ve konuları da dikkate alır. Ayrıca, farklı alanların tarihî gelişimindeki nazarî epistemoloji yanında, sosyo-politik epistemolojiyi de göz önünde bulundurur. Bunun için, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren yapılan araştırmalar ile yayımlanan çalışmalar yanında Yazma Eser Kütüphanelerinde bulunan farklı bilimsel alanlarla ilgili yazma eserleri de dikkate alarak, bilinmeyen isim ve eserleri tespit etmeye önem verir. Öte yandan, çağdaş bilim tarihi araştırma yöntemleri ile bilim felsefesi yorumları dikkate alınarak, İslam temeddünündeki, bilimsel üretimlere ilişkin, bilim felsefeleri, nazarî fizik yaklaşımları, matematik nesnelerin ontolojisi, matematik yargıların uzayı gibi, yeni kavramsallaşmaları da önemser. Klasik İslam Bilim Tarihi Ansiklopedisi, nihaî olarak da, İslam temeddününde üretilmiş yöntemli bilme tarzlarıyla ilgili çağdaş okuyucu için sahih ve sarih bir resim oluşturmayı hedefler.
